|
Animacja ekologiczna częścią animacji kulturalnej
Ośrodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida to instytucja o 50 letniej tradycji. Od września 1992 realizuje szeroki program edukacji ekologicznej EKOSFERA, ujęty w formule Pracowni Animacji Ekologicznej. Są to wielokierunkowe działania animatorów Ośrodka Kultury wykorzystujących bazę, zbiory, potencjał kadrowy i organizacyjny instytucji (bibliotekę, kino, pracownie i sale oraz kontakty) do kształtowania nowej, niezbędnej w perspektywie przyszłości, świadomości ekologicznej. Działalność adresowana jest do osób, grup, instytucji i miasta. Naszą misję wyznaczają realizowane funkcje: inspiracja tematyczna i metodyczna, opracowywanie i realizacja autorskich programów i warsztatów (“Powierzanie Ziemi”, “Gliną malowane”, “Eko-szlaki Krakowa”, “Dzikie zwierzęta w mieście”, wielowątkowy projekt “Miasto-Ogród”, tematyczne turnieje wiedzy środowisku itp.), udostępnianie zbiorów i pomocy dydaktycznych ,pomoc liderom, głównie nauczycielom w budowaniu własnych warsztatów, integracja osób i środowisk zainteresowanych ekologią, pomoc organizacyjna wobec osób i grup, zdobywanie funduszy na edukacją ekologiczną, dokumentowanie i udostępnianie własnych doświadczeń. Aktualnie, po dziesięciu latach
działalności, w programie instytucji na rok 2003 realizowane
są 23 formy związane z edukacją ekologiczną. Przy czym tylko
jedna osoba, zajmuje się wyłącznie edukacją ekologiczną,
natomiast dla wielu naszych animatorów jest to część
realizowanych zadań, wymagająca jednakże szczególnego
zaangażowania i nieustannego zdobywania wiedzy z zakresu
problemów środowiskowych.
Wśród naszych stałych partnerów,
wspierających nas merytorycznie, jest Polski Klub Ekologiczny,
także współorganizator długofalowego projektu
“Miasto-Ogród” - programu działań dla zieleni w Krakowie,
zapoczątkowanego w roku 1995, z corocznie ogłaszanymi
konkursami: na ogród przyblokowy, pnącza na murach i dwukrotnie
na ukwiecone balkony, w kwietniu 2003 ogłosimy kolejne konkursy
(zapraszamy do obejrzenia zdjęć na naszej stronie
internetowej). Ten program adresowany jest do wszystkich
mieszkańców Krakowa, natomiast inny nasz wspólny z PKE program
“Dla Ziemi” , zapoczątkowany we wrześniu 1992 roku i
realizowany nieprzerwanie, jest główną formą współpracy ze
szkołami. Podstawą programu są trzy kierunki działań: 1.
wyłanianie i szkolenie koordynatorów działalności
proekologicznej w szkołach, 2. organizowanie turniejów wiedzy o
środowisku dla uczniów krakowskich szkół wszystkich szczebli,
3. całoroczne przygotowywanie nauczycieli i szkół do obchodów
Dnia Ziemi, który świętowany jest na całym świecie22
kwietnia. W tym dniu Pracownia Animacji Ekologicznej tradycyjnie
organizuje Spotkania Młodych Ekologów. Na przestrzeni lat
miały one różną formę: przemarszów ulicami miasta,
happeningów np. “Cudowna Planeta Ziemia”, akcji w plenerze,
połączonych z wystawami np. “Nie pozwólmy im zginąć”
-plansz ze zwierzętami z polskiej “Czerwonej księgi
zwierząt” na Plantach w roku 1999, w 2001- przejazdu
specjalnym tramwajem przez Kraków na Błonia w celu uczczenia
tam, na miejscu, pierwszej rocznicy wpisania łąki do rejestru
zabytków.
Tematami, programami organizującymi obchody
były: “Anima Mundi”, “Powierzanie Ziemi”, “Strachy na
Lachy - parada śmieci” w 1993r. W pierwszych obchodach
Dnia Ziemi wzięło udział 16 szkół, 450 uczniów i 26
nauczycieli, paradowało 56 strachów z odpadów, 24 transparenty
wykonane techniką patchworku, uczniowie 8 szkół wykonali
zespołowe malowidło gliną, na fasadzie bloku Górali 5, w
ramach “Oswajania betonu”.
|
|
W roku 1994 po raz pierwszy został
rozegrany turniej wiedzy o środowisku. Kilkadziesiąt
słupów informacyjnych z doniesieniami o stanie środowiska
zostało po meetingu przeniesionych do sklepów, banków,
punktów usługowych, kilkaset zielonych listków z przesłaniem
“Bądź Przyjacielem Ziemi” trafiło do mieszkańców
dzielnicy Nowa Huta.
W roku 1995 hasłem przewodnim była
“Cudowna Planeta Ziemia” z turniejem i programami
“Skarby Ziemi”, “Księgi Cudownej Planety” i oczywiście
setkami “zielonych listków” z przesłaniem od młodych
ekologów. A laureaci turnieju pojechali na Wielką Majówkę do
Doliny Będkowskiej. “Co nas zachęca, co nas oburza”,
“Proste badania środowiska” to zadania w roku 1996.
Ekspozycja wyników wykonana przez szkoły, były w Dniu Ziemi
udostępniona mieszkańcom miasta. W meetingu uczestniczył
zespół ATMAN, a na Wielką Majówkę młodzież pojechała do
Lipowca. Na rok 1997 młodzież zaproponowała
przesłanie “Każdy dzień Dniem Ziemi”: uczyła się
organizowania, selekcjonowania przekazywania do recyklingu
śmieci domowych; pisała listy do kolegów z innych krajów o
wspólnych problemach związanych z kondycją środowiska, a
laureaci turnieju pojechali do Orawskiego Parku Narodowego z
niespodzianką na Hali Śmietanowej. Powitała ich tam orawska
kapela, a gazdowie opowiadali o życiu i pracy górali. W 1998 roku tematem pracy edukacyjnej
nauczycieli i młodzieży, turnieju i obchodów Dnia Ziemi były “Parki
Narodowe Polski Południowej”, a laureaci turnieju
pojechali na Wielką Majówkę do Poręby Wielkiej w Gorce. W 1999 roku “Bioróżnorodność i ochrona
gatunkowa zwierząt” były tematem turnieju, a VII
Spotkanie Młodych Ekologów odbyło się przed Collegium Novum
na Plantach Krakowskich, gdzie później młodzież eksponowała
swoje zwierzęta z “Czerwonej księgi zwierząt” w akcji pn.
“Nie pozwólmy im zginąć”, przekazując osobiście i
poprzez ulotki informacje przechodniom na Plantach. W roku 2000 rozpoczęliśmy trzyletni
program “Parki dla edukacji” zainspirowany bardzo
ciekawymi doświadczeniami tarnowskimi. Jego celem jest
uczynienie z parków krakowskich, poprzez ich poznawanie i
polubienie, miejsc chętnie wykorzystywanych na zajęcia
terenowe, na edukację przyrodniczą poza klasą, bez potrzeby
organizowania wyjazdów. Nasze parki bliżej nas. Nad edukacją
nauczycieli i uczniów pracowali specjaliści od zieleni
miejskiej ale szczególne zasługi ma tu pani dr Joanna Torowska,
autorka specjalnie dla programu opracowanych monografii
poszczególnych parków miejskich. I tak poznawaliśmy, poprzez
warsztaty w terenie i opracowania pisemne: Park im. dr W.
Bednarskiego, Park im. dr H. Jordana , Park Strzelecki, Park
Krakowski, Planty Krakowskie w podziale na ogrody, Błonia
Krakowskie, Planty Mistrzejowickie, Park Lotników Polskich, Fort
49 Krzesławice. Rezultatem także tej pracy jest nie tylko praca
doktorska Joanny Torowskiej ale i przygotowywana do wydania przez
Pracownię Animacji Ekologicznej publikacja “Parki Krakowa” -
cz. I. Organizowane turnieje wiedzy dotyczyły parków, laureaci
w roku 2000 pojechali do Ciężkowic-Policht w Ciężkowickim
Parku Krajobrazowym, a w roku 2001 i 2002 do Złotego Potoku w
parku Krajobrazowym Orlich Gniazd. W roku 1999 po raz pierwszy petycja
młodzieży została przekazana Prezydentowi Miasta Krakowa. W
roku 2001 oprócz petycji Pracownia Animacji Ekologicznej
wystąpiła z wnioskiem o poddanie pod ochronę w formie użytku
ekologicznego “Łąk Nowohuckich” – ponad 60-cio hektarowej
połaci łąk, na której występuje kilka cennych zbiorowisk
roślinnych (łąkowych i bagiennych) i bytuje kilkadziesiąt
gatunków ptaków chronionych i rzadkich, w tym zagrożony
wyginięciem derkacz. Przekazanie wniosku wraz z niezbędną
dokumentacją odbyło się podczas uroczystości w krużgankach
klasztoru OO. Franciszkanów. Od roku 2000 przy bazylice patrona
ekologów, spotykamy się w tonacji uroczystej, świętując
Dzień Ziemi, wieńcząc nasze całoroczne starania edukacyjne i
prace dla środowiska wspólnym przeżywaniem franciszkańskiej
idei jedności z naturą. Przez kolejne dwa lata z Orkiestrą
Liceum Muzycznego im. F. Chopina, 2002 roku z Symfoniczną
Orkiestrą Zespołu Szkół Muzycznych im. M. Karłowicza. W sezonie 2001/2002 zajęcia dla nauczycieli
dotyczyły systemu przyrodniczego miasta. Były to wykłady i
zajęcia terenowe pod kierunkiem dr inż. Macieja Wałeckiego
(leśnik, były Ogrodnik Miasta Krakowa i wykładowca AR), dr
Piotra Murasa (AR), mgr inż. Miłosza Podwiki (Fundacja Miejski
Park i Ogród Zoologiczny), Katarzyny Fabijanowskiej (dendrolog,
Zakład Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej)
Katarzyny i Jarosława Żółciaków (ogrodnicy, min Muzeum na
Wawelu) i prof. Ryszarda Gradzińskiego (geolog, PAN, członek
Wojewódzkiej Komisji Ochrony Przyrody), dr Kazimierza Walasza
(ornitolog UJ), mgr Dariusza Barana (Małopolskie Towarzystwo
Ornitologiczne), dr hab. Eugeniusza Dubiela (Instytut Botaniki
UJ). Poznawaliśmy rezerwat przyrody nieożywionej “Bonarka”,
florę i faunę trzech parków, zieleń Ogrodu Zoologicznego,
praktyczne zasady nasadzeń i pielęgnacji drzewostanu w
mieście, systemowy układ zieleni miejskiej. Odbyły się także
zajęcia terenowe na wspomnianych Łąkach Nowohuckich. “Parki i zieleń miejska Krakowa” były
tematem IX Turnieju Wiedzy o Środowisku, natomiast petycja do
Prezydenta Miasta opracowana w tym roku przez uczniów XVI LO i
zatytułowana “Kraków w harmonii z naturą” prosiła o
nowoczesne podejście do kształtowania warunków życia w
mieście, o restytucję enklaw przyrody naturalnej, o zachowanie
i opiekę nad ostojami natury w mieście kultury. O szansę dla
natury, którą chcą jej dać młodzi mieszkańcy Krakowa.
Przyjął ją od uczniów Prezydent Paweł Zorski. W sezonie 2001/2002 wprowadziliśmy nowy
cykl edukacyjny “Dzikie zwierzęta w mieście”. Podczas
12 spotkań i zajęć terenowych omawiane były tematy: ptaki
zimujące w Krakowie, płazy wokół domu, owady i pajęczaki w
naszych domach i obejściach, nietoperze - odwieczni towarzysze
człowieka, ssaki drapieżne coraz bliżej ludzi, zwierzęta
łowne żyjące w Lesie Wolskim w Krakowie, drobne ssaki
owadożerne i gryzonie, ptaki łowne (blaszkodziobe i kuraki) i
krukowate w Krakowie i okolicach, ptaki drapieżne w naszym
mieście; hodowla i reintrodukcja sokoła wędrownego w
podkrakowskich Mydlnikach, zwierzęta bezkręgowe zasiedlające
gleby miejskie, organizmy zamieszkujące cieki i zbiorniki wodne
naszego miasta, avifauna Łąk Nowohuckich. Dzikie zwierzęta w mieście są naszym
przewodnim tematem przygotowań i obchodów Dnia Ziemi w roku
2003. W Pracowni Animacji Ekologicznej został opracowany
materiał edukacyjny dla uczniów biorących udział w X Turnieju
Wiedzy o Środowisku. Nauczyciele i młodzież uczestniczyła od
IX 2002 do III 2003 w spotkaniach z znawcami fauny w miastach.
Szkoły deklarowały przeprowadzenie obserwacji terenowych i
opracowywanie “wskazówek postępowania ze zwierzętami”. Równolegle nauczyciele poznawali krakowskie
rezerwaty przyrody (do kwietnia 2003 odwiedzili ich 7), a wybrana
grupa nauczycieli przystąpiła do opracowywania ścieżki
edukacyjnej dla Parku dr Henryka Jordana. |